Την ευκαιρία να δούνε από κοντά σε μακέτες, πώς θα προσομοιάζουν τα εμβληματικά Ενετικά Νεώρια μετά την αποκατάσταση και επανάχρηση τους, θα έχουν οι Χανιώτες που θα επισκεφθούν την έκθεση που προγραμματίζεται για την Παρασκευή 6 Μαρτίου και ώρα 19:00, στην Πύλη της Άμμου (Sabbionara).
Οι μελέτες επιστρέφουν στα Χανιά, μετά την έκθεση τους στην κορυφαία έκθεση Αρχιτεκτονικής διεθνώς, την 19η Biennale Αρχιτεκτονικής της Βενετίας.
Πρόκειται για τις προτάσεις του Πολυτεχνείου Κρήτης για την αποκατάσταση και επανάχρηση των ενετικών νεωρίων στα Χανιά, όπως παρουσιάστηκαν στο ελληνικό περίπτερο ως εθνική εκπροσώπηση στην 19η Διεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής – La Biennale di Venezia, με θέμα: Intelligens.Natural.Artificial.Collective με επιμελητή τον Carlo Ratti, που έλαβε χώρα στους κήπους της Biennale και στο νεώριο της Βενετίας από 10 Μαΐου έως 23 Νοεμβρίου 2025. Στη συνέχεια η έκθεση παρουσιάστηκε στο Μουσείο Μπενάκη τον Οκτώβριο του 2025 και στη Δημοτική Πινακοθήκη της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου στο Ηράκλειο από τις 12 Δεκεμβρίου 2025 έως τις 23 Ιανουαρίου 2026. Η επανέκθεση με τίτλο Intelligens Historica, αναδεικνύει τη σημασία της ιστορικής μνήμης, της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και του βιώσιμου σχεδιασμού για το μέλλον των πόλεων.
Η έκθεση παρουσιάζει τις μελέτες για την αποκατάσταση και επανάχρηση των Νεωρίων, σύμβολο της ναυτικής ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς των Χανίων, με στόχο την ενημέρωση της κοινής γνώμης.
Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν στα Χανιά στις 6 Μαρτίου και ώρα 19:00, παρουσία της ερευνητικής ομάδας του Πολυτεχνείου Κρήτης με επικεφαλής τον κ. Νίκο Σκουτέλη και του Εθνικού Επιτρόπου της Ελλάδας στην 19η Διεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής – La Biennale di Venezia, αναπληρωτή καθηγητή ΕΜΠ κο Ευθύμιο Μπακογιάννη, Γενικού Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υ.Π.ΕΝ.
Μιλώντας στο ZARPA RADIO 89,6, ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του Πολυτεχνείου Κρήτης Νίκος Σκουτέλης εξήγησε πως «πρόκειται για ένα έργο έκθεσης που χρηματοδοτείται κάθε δύο χρόνια από το Υπουργείο. Πρόκειται για ένα είδος εσωτερικού διαγωνισμού στην Ελλάδα, για το ποιος θα εκπροσωπήσει τη χώρα στη Βενετία. Οπότε, αυτό που θα δούμε εστιάζει περισσότερο στη μακέτα και στον τρόπο παρουσίασης ενός προϊόντος που προορίζεται για έκθεση. Κατά αυτήν την έννοια, το συγκεκριμένο έργο ταυτίζεται και με τη μελέτη που πρόκειται να δημοπρατηθεί σύντομα για τα Νεώρια στα Χανιά».
Πότε θα δημοπρατηθεί η μελέτη των Νεωρίων
« Αυτό που γνωρίζω εγώ είναι ότι θα έπρεπε ήδη να έχουμε προχωρήσει, μέσα στους πρώτους μήνες του 2026. Όμως βλέπω ότι και από παρόμοια έργα σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν κάποια ζητήματα που ακόμη το καθυστερούν. Και στο Ηράκλειο, αλλά και σε άλλα έργα, από όσο γνωρίζω, υπάρχουν μικρές καθυστερήσεις λόγω χρηματοδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν είμαι, όμως, ο αρμόδιος για να απαντήσω με ακρίβεια».
Πάντως, σύμφωνα με όσα είχε αναφέρει στο ZARPA RADIO 89,6 ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης, η αποκατάσταση των Νεωρίων έχει προγραμματιστεί να μπει σε φάση εργασιών το φθινόπωρο του 2026. Όπως εκτίμησε ο κ. Σκουτέλης, «από μέρα σε μέρα μπορεί να αναρτηθεί στη “Διαύγεια” ο διαγωνισμός για την ανάθεση σε ανάδοχο».
Οπότε, αυτή τη στιγμή περιμένουμε τις επόμενες φάσεις του έργου — από τη μελέτη στην υλοποίηση — καθώς και το σχετικό χρονοδιάγραμμα.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της ερευνητικης ομάδας του έργου, «εμείς, με αφορμή τη Biennale, επειδή βιαζόμαστε να το δούμε να υλοποιείται, βρήκαμε την ευκαιρία και στήσαμε ένα μοντέλο σε μια ενδιάμεση κλίμακα, κοντά στην πραγματική — ένα πολύ μεγάλο μοντέλο σε κλίμακα 1:15 — ώστε να γίνεται πιο προσιτό και κατανοητό και από τους μη ειδικούς.
Άρα τώρα οι πολίτες των Χανίων μπορούν να το δουν στην Πύλη της Άμμου και να καταλάβουν καλύτερα, σε σχέση με τα σχέδια, περί τίνος πρόκειται».
Οι δυνατότητες επανάχρησης για τα κτίρια μετά την αποκατάσταση
Σύμφωνα με τον κ. Σκουτέλη: «Οι χρήσεις των χώρων είναι δεδομένες: από τα επτά Νεώρια, τα πέντε θα είναι εκθεσιακοί χώροι για μεγάλες εκθέσεις, που θα ξεπερνούν το επίπεδο της γειτονιάς, της Κρήτης ή της Ελλάδας — εκθέσεις που ευελπιστούμε να έχουν διεθνή απήχηση. Προς τα εκεί σκοπεύει και ο Δήμος Χανίων, όπως είχε συζητηθεί.
Θα μπορούν, βέβαια, να φιλοξενούν και εμπορικές εκθέσεις, δηλαδή εκθέσεις προβολής κρητικών προϊόντων ή άλλου χαρακτήρα.
Τα άλλα δύο Νεώρια, τα ανατολικότερα — δηλαδή το 6ο και το 7ο — θα είναι ανοιχτά σε ετήσια βάση. Πέρα από τις μεγάλες εκθέσεις που θα φιλοξενούνται περιοδικά στους κύριους χώρους, θα εξυπηρετούν και την καθημερινότητα των Χανιωτών, με μικρές εκθέσεις, καθώς και μικρά μουσικά και θεατρικά δρώμενα, ειδικά στο 7ο Νεώριο.»
Ρωτάμε για την αρχιτεκτονική και χρηστικότητα των Νεωρίων όταν κατασκευάστηκαν από τους Ενετούς: « Δεν έμπαινε η θάλλασα μέσα στο κτίριο. Η θάλασσα έφτανε μέχρι την είσοδο του κτιρίου — ακριβώς όπως συνέβαινε και σε άλλους ταρσανάδες στη Μεσόγειο. Στη συνέχεια, πάνω σε άμμο ή σε ειδικά διαμορφωμένες ξύλινες σχάρες, σύρονταν τα πλοία προς τα μέσα.
Μια τέτοια σκάρα υπήρχε — δεν ξέρω αν υπάρχει ακόμη — στο ξυλουργείο που βρίσκεται απέναντι, περίπου στη μέση της διαδρομής προς τον Φάρο του Αγίου Νικολάου.
Με μια τέτοια κατασκευή και με μεγάλα σκοινιά έσερναν τα πλοία μέσα. Συνήθως αποθήκευαν δύο γαλέρες, χωρίς τα κατάρτια τους, μέσα στα Νεώρια για τον χειμώνα — ακουμπισμένες στο πλάι».
Ελένη Φουντουλάκη – zarpanews.gr