Η ζωή δεν σταματά με την αναπηρία, λέει στο Zarpa Radio 89,6, ο Νίκος Τσογγίδης, ο οποίος έξι χρόνια μετά από ένα σοβαρό ατύχημα στο Ενετικό λιμάνι Χανίων το οποίο του άλλαξε την ζωή, επιστρέφει στο σημείο όπου όλα συνέβησαν, μετατρέποντας μια προσωπική τραυματική εμπειρία σε κινηματογραφική αφήγηση για την αναπηρία, τη φιλία και τη δύναμη της ζωής.
Ο πρωταγωνιστής της πολυβραβευμένης ταινίας μικρού μήκους Wheel to Live, που προβάλλεται σήμερα, 20:00–22:00, στο Πνευματικό Κέντρο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, ο οποίος είναι απόφοιτος τμηματος Κινηματογραφου με μεταπτυχιακό στο σενάριο, μίλησε στο Zarpa Radio 89,6 και την Ελένη Φουντουλάκη για το ατύχημα, τη πορεία της αποκατάστασης, αλλά και την ανάγκη να γίνουν τα Χανιά μια πόλη πραγματικά προσβάσιμη για όλους. Η ταινία που είναι παραγωγή της Indigo View Productions.
- Έξι χρόνια μετά, πώς είναι να επιστρέφεις στο λιμάνι των Χανίων και, ειδικότερα, στο σημείο όπου έγινε το ατύχημα; Τι σκέφτηκες όταν βρέθηκες ξανά εκεί;
Πέρασαν πολλές σκέψεις από το μυαλό μου, καθώς πήγα και είδα το σημείο από κοντά. Ήταν λίγο λυπηρό, αλλά ταυτόχρονα ένιωσα και μια μορφή κάθαρσης. Στην αρχή, βέβαια, δεν ένιωσα κάτι ιδιαίτερο. Χρειάστηκε να καθίσω για λίγο και να συγκεντρωθώ σε αυτό που έβλεπα.
Νιώθω ότι αυτό το σημείο είναι κατά κάποιον τρόπο πιο δικό μου, σε σχέση με τους υπόλοιπους ανθρώπους που έχουν περάσει από εκεί, επειδή συνδέεται με κάτι τόσο καθοριστικό για τη ζωή μου. Παρατήρησα, επίσης, ότι το νερό δεν είναι τόσο ρηχό όσο νόμιζα. Σκέφτηκα πολύ εκείνη τη νύχτα και το τι ακριβώς είχε συμβεί, πέρα από το γεγονός ότι είχα πιει.
- Τι ακριβώς συνέβη και πώς άλλαξε η ζωή σου από εκείνη τη στιγμή;
Από την πτώση υπέστη κάκωση στον Α5 και Α6 αυχενικό σπόνδυλο. Πρόκειται για τραυματισμό αρκετά ψηλά, με αποτέλεσμα να μην έχω λειτουργικότητα στα δάχτυλά μου. Με τον καιρό, ωστόσο, έχω αποκτήσει μια σχετική αυτονομία.
Αυτό το γεγονός αποτέλεσε την αφετηρία ενός μεγάλου ταξιδιού, μέσα από το οποίο προσπάθησα να γνωρίσω ξανά το σώμα μου και να καταλάβω πώς λειτουργεί. Νοσηλεύτηκα για ενάμιση μήνα στο ΠΑΓΝΗ.
- Πόσο χρονών ήσουν τότε;
Ήμουν περίπου 24 ετών.
- Τι σε έκανε να αποφασίσεις ότι η ιστορία σου έπρεπε να γίνει ταινία, την οποία μάλιστα έγραψες και στην οποία πρωταγωνιστείς;
Η ταινία γυρίστηκε στο κέντρο αποκατάστασης, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε μια κοινή εμπειρία που έζησα μαζί με τον φίλο μου, τον Γιώργο, ο οποίος υπήρξε πραγματικά δίπλα μου. Είχαμε έναν πολύ στενό δεσμό, σαν να ήμασταν αδέλφια.
Ένα άλλο στοιχείο που με επηρέασε ήταν η περίοδος που βρισκόμουν στο κέντρο αποκατάστασης, εν μέσω της πανδημίας του COVID-19. Οι φίλοι μου δεν μπορούσαν να μπουν μέσα, οπότε έρχονταν έξω από τα κάγκελα και επικοινωνούσαμε από απόσταση. Παρ’ όλα αυτά, ήταν εκεί για μένα και ένιωθα ότι με στήριζαν.
Κάπως έτσι σκέφτηκα ότι, αν υπήρχε κάτι που άξιζε να γίνει ταινία, ήταν αυτή η ιστορία και η σχέση μας. Με αυτή την αφορμή ξεκίνησα να γράφω το σενάριο.
Είμαι, επίσης, απόφοιτος Τμήματος Κινηματογράφου και έχω κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στο σενάριο, οπότε υπήρχε και το σχετικό υπόβαθρο για να προχωρήσω σε αυτή την προσπάθεια.
- Η ταινία που θα προβληθεί απόψε στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων αφηγείται την ιστορία σου με ειλικρίνεια, αλλά και με χιούμορ. Πόσο εύκολο ήταν να αντιμετωπίσεις με χιούμορ κάτι τόσο δύσκολο, όπως η αναπηρία; Και πόσο δύσκολη ήταν η πορεία της αποκατάστασης και της επιστροφής στην καθημερινότητα;
Σε αυτό το κομμάτι με βοήθησε πολύ η Βίκυ Αναστασιάδου, η σκηνοθέτης, καθώς εξαρχής είχα την πρόθεση να μη δημιουργήσουμε κάτι υπερβολικά βαρύγδουπο Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η χημεία που αναπτύξαμε με τον συμπρωταγωνιστή μου, τον Πασχάλη Τερζή. Παρότι υπήρχε ένα γραπτό σενάριο και συγκεκριμένοι διάλογοι, δουλέψαμε μαζί, ώστε να αποδώσουμε όσο το δυνατόν πιο φυσικά τη σχέση των χαρακτήρων.
Όσον αφορά την αποκατάσταση, είναι μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει χρόνια και είναι διαφορετική για κάθε άνθρωπο. Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Κάποιοι προχωρούν πιο γρήγορα και κάποιοι πιο αργά.
Εγώ είχα την υποστήριξη ενός εκπαιδευτή για άτομα με κάκωση αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, ο οποίος με βοήθησε πολύ να αποδεχτώ τη νέα πραγματικότητα, γιατί και ο ίδιος είναι σε αμαξίδιο. Ήταν ένα ταξίδι μέσα από το οποίο έμαθα σταδιακά να ζω με διαφορετικό τρόπο. Είχα, επίσης, ένα πολύ υποστηρικτικό περιβάλλον και τους γονείς μου δίπλα μου, κάτι που υπήρξε καθοριστικό.
- Τι θα ήθελες να κρατήσει ένας θεατής φεύγοντας από την αποψινή προβολή; Και τι θα έλεγες σε έναν νέο άνθρωπο που περνά κάτι αντίστοιχο ή που παίρνει αψήφιστα ρίσκα, ιδιαίτερα το καλοκαίρι και σε συνδυασμό με την κατανάλωση αλκοόλ;
Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Το αλκοόλ, κατά την άποψή μου, είναι δηλητήριο και προσπαθώ κι εγώ να μένω όσο το δυνατόν πιο μακριά του. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση και, φυσικά, η οδήγηση μετά την κατανάλωση αλκοόλ.
Κυκλοφορώντας στα Χανιά, βλέπω ανθρώπους να πίνουν και στη συνέχεια να οδηγούν. Αυτό είναι κάτι που με προβληματίζει ιδιαίτερα.
Από την άλλη, θα ήθελα όποιος δει την ταινία μου να καταλάβει ότι η ζωή δεν σταματά με την αναπηρία. Μπορείς να κάνεις πράγματα, να δημιουργήσεις, να εργαστείς και να συνεχίσεις τη ζωή σου. Αρκεί να σου δίνεται ο απαραίτητος χώρος και να υπάρχουν οι κατάλληλες υποδομές, ώστε να μπορείς να συμμετέχεις ισότιμα στην κοινωνία.
- Μιας και αναφέρθηκες στις υποδομές, θα ήθελα να σταθούμε στην προσβασιμότητα στα Χανιά, τόσο στους δημόσιους χώρους όσο και στις επιχειρήσεις. Από τη δική σου εμπειρία, ποια είναι η εικόνα που έχεις σχηματίσει;
Έχουν γίνει κάποια βήματα. Δεν γνωρίζω πόσα ακριβώς έχουν γίνει συνολικά στα Χανιά, αλλά υπάρχουν ράμπες και κάποιες είναι πολύ καλές και ομαλές.
Βλέπω, ότι πολλά καταστήματα, ακόμη και καινούργια, δεν διαθέτουν προσβάσιμη τουαλέτα. Είναι κρίμα να μην μπορείς να μπεις σε έναν χώρο και να εξυπηρετηθείς για μια βασική ανάγκη.
Δεν είναι μόνο το αν θα πιω έναν καφέ. Δεν γίνεται να ψάχνω σε ολόκληρη την πόλη για να βρω ένα κατάστημα με προσβάσιμη τουαλέτα. Και αυτό δεν αφορά μόνο τα Χανιά. Θεωρώ ότι πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή στις προδιαγραφές προσβασιμότητας κατά την αδειοδότηση και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
- Αν μπορούσες να αλλάξεις ένα πράγμα στα Χανιά, αλλά και στις υπόλοιπες μεγάλες πόλεις της Ελλάδας, όσον αφορά την προσβασιμότητα, ποιο θα ήταν αυτό;
Θα ήθελα να υπάρχει ουσιαστική κατανόηση. Δεν ζητάω κάτι αποκλειστικά για εμένα. Θέλω να μπορώ να πιω μια μπίρα ή να φάω σε ένα κατάστημα και, όταν χρειαστεί, να πάω στην τουαλέτα χωρίς να πρέπει να ψάχνω σε ολόκληρη την πόλη. Είναι μια βασική ανάγκη και δεν θα έπρεπε να αποτελεί εμπόδιο για την έξοδό μου.
- Η ταινία έχει ήδη αποσπάσει σημαντικά βραβεία. Πώς βιώνεις αυτή την αναγνώριση, ως δημιουργός αλλά και ως πρωταγωνιστής της;
Έχουμε εισπράξει πολλή αγάπη από τον κόσμο και χαίρομαι πάρα πολύ γι’ αυτό. Δεν περιμέναμε απαραίτητα αυτή την αποδοχή, οπότε είναι κάτι πολύ ευχάριστο. Μας δίνει θάρρος και όρεξη να συνεχίσουμε να δημιουργούμε καινούργια πράγματα. Ακόμη προσπαθώ να συνειδητοποιήσω όσα έχουν συμβεί και να διαχειριστώ αυτή την εμπειρία.
- Τι πιστεύεις ότι οδήγησε στην επιτυχία της ταινίας; Η δύναμη της ίδιας της ιστορίας, το μήνυμά της ή κάτι άλλο;
Θέλαμε πάρα πολύ να κάνουμε αυτή την ταινία, με όσα μέσα κι αν είχαμε στη διάθεσή μας. Μαζί με τη Βίκυ προσπαθήσαμε να δώσουμε τον καλύτερό μας εαυτό. Η δημιουργία της διήρκεσε πέντε χρόνια και είχε πολλές δυσκολίες, κόπο και πόνο.
Προσπαθήσαμε πάρα πολύ για να φτάσουμε σε αυτό το αποτέλεσμα, γιατί πραγματικά θέλαμε να αφηγηθούμε αυτή την ιστορία. Χαίρομαι που φαίνεται ότι αυτό πέρασε και στο κοινό. Θέλαμε να μιλήσουμε για όσα βιώσαμε, χωρίς να καταφύγουμε σε κλισέ, και ελπίζω να συνεχίσουμε να δημιουργούμε με την ίδια ειλικρίνεια και στο μέλλον.
* Η προβολή της ταινίας θα πραγματοποιηθεί σήμερα, από τις 20:00 έως τις 22:00, στην Αίθουσα Α του Πνευματικού Κέντρου Χανίων.
Η ταινία, σε σκηνοθεσία της Βίκυς Αναστασιάδου και παραγωγή της Indigo View Productions, έχει ήδη αποσπάσει πέντε σημαντικά βραβεία:
49ο Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας