Η αντιπαράθεση μεταξύ online και φυσικών καζίνο συχνά γίνεται με όρους ασφάλειας και επικινδυνότητας. Στην πράξη, τα διαθέσιμα στοιχεία -τουλάχιστον στο ελληνικό πλαίσιο της ΕΕΕΠ- δείχνουν κάτι πιο σύνθετο. Δεν πρόκειται για δύο κόσμους με διαφορετικούς κανόνες τύχης. Πρόκειται για δύο περιβάλλοντα που οδηγούν τον παίκτη να παίζει διαφορετικά.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν το online, ή το φυσικό καζίνο κάνει περισσότερο… γκελ στο κοινό. Είναι το πως κατανέμεται ο χρόνος, η συχνότητα και η δαπάνη. Και εν τέλει τι σημαίνει αυτό για τη συμπεριφορά των παικτών.

Αγορά και έσοδα: Που πηγαίνουν τα χρήματα;

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕΕΠ, το online καζίνο live έχει πλέον τον πρωταγωνιστικό ρόλο στα έσοδα από live παιχνίδια καζίνο. Η εικόνα αυτή παγιώθηκε μετά το 2020 και δεν έχει αντιστραφεί. Τα φυσικά καζίνο εξακολουθούν να παράγουν σημαντικό τζίρο, αλλά το μερίδιό τους είναι σαφώς μικρότερο.

Σημαίνει το παραπάνω πως το online καζίνο live απορροφά και περισσότερα χρήματα ανά παίκτη; Όχι! Αντίθετα, τα δεδομένα δείχνουν ότι η αύξηση εσόδων προέρχεται κυρίως από όγκο συμμετοχής: περισσότερους παίκτες, περισσότερες συνεδρίες, μεγαλύτερη συνολική δραστηριότητα.

Στα φυσικά καζίνο, η αγορά είναι μικρότερη αλλά πιο συμπυκνωμένη. Ο παίκτης που θα πάει σε ένα επίγειο καζίνο το κάνει λιγότερες φορές μέσα στον χρόνο, αλλά συνήθως με μεγαλύτερη δαπάνη ανά επίσκεψη. Τα live παιχνίδια καζίνο, αντίθετα, σπάνε τη δαπάνη σε πολλές μικρότερες.

Το online κυριαρχεί σε συχνότητα

Η μεγαλύτερη διαφορά στη συμπεριφορά αφορά τη συχνότητα. Οι έρευνες της ΕΕΕΠ καταγράφουν ότι οι online παίκτες μπαίνουν στο παιχνίδι πολύ πιο συχνά από εκείνους που επισκέπτονται τα φυσικά καζίνο. Αυτό δεν είναι και καμία διαπίστωση που χωράει αμφιβολία.

Κι αυτό γιατί η πρόσβαση είναι άμεση. Δεν υπάρχει μετακίνηση, δεν υπάρχει ωράριο, δεν υπάρχει κοινωνικό κόστος. Μια συνεδρία μπορεί να ξεκινήσει και να τελειώσει μέσα σε λίγα λεπτά. Αυτό οδηγεί σε ένα μοτίβο πολύ μεγαλύτερης συχνότητας.

Στο φυσικό καζίνο, η ίδια η διαδικασία λειτουργεί ως… φίλτρο. Χρόνος, απόσταση και οργάνωση περιορίζουν τον αριθμό επισκέψεων. Η συχνότητα είναι χαμηλότερη, αλλά κάθε επίσκεψη έχει πιθανότητα μεγαλύτερο βάρος.

Πολλές μικρές συνεδρίες vs λίγες αλλά μεγάλες

Τα διαθέσιμα στοιχεία και η ακαδημαϊκή βιβλιογραφία συγκλίνουν σε ένα σημείο: ο χρόνος για τα live παιχνίδια καζίνο κατανέμεται διαφορετικά. Στο online καζίνο live, ο παίκτης τείνει να παίζει σε πολλές μικρές συνεδρίες. Μπορεί να είναι δέκα λεπτά το βράδυ, πέντε λεπτά το πρωί, άλλη μια σύντομη επίσκεψη μέσα στην ημέρα, γιατί πολύ απλά δεν περιορίζεται από τις υπόλοιπες υποχρεώσεις του. Κάτι που ουσιαστικά αποτελεί και μεγαλύτερο πλεονέκτημα του διαδικτύου.

Αντίθετα, στο φυσικό καζίνο, ο χρόνος συμπυκνώνεται. Μια επίσκεψη μπορεί να διαρκεί ώρες. Αυτό αλλάζει και την εμπειρία και τη συμπεριφορά. Η αίσθηση «είμαι εδώ, συνεχίζω» είναι πιο έντονη, αλλά περιορίζεται σε συγκεκριμένες στιγμές. Εδώ βρίσκεται και η πρώτη παρεξήγηση. Το online δεν σημαίνει απαραίτητα περισσότερο χρόνο συνολικά. Σημαίνει πιο κατακερματισμένο χρόνο.

Δαπάνη: Ποιος πληρώνει περισσότερα;

Η σύγκριση στη δαπάνη είναι ίσως η πιο παραπλανητική. Στα φυσικά καζίνο, η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη είναι υψηλή. Στο online, η μέση δαπάνη ανά συνεδρία είναι χαμηλότερη. Όμως οι συνεδρίες είναι περισσότερες.

Σε επίπεδο παίκτη, τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν είναι δεδομένο πως ο online παίκτης ξοδεύει περισσότερα συνολικά. Αυτό που αλλάζει είναι η αίσθηση της δαπάνης. Στο φυσικό καζίνο, τα χρήματα «φεύγουν» πιο ορατά. Στο online, η απώλεια απλώνεται στον χρόνο και γίνεται λιγότερο αντιληπτή. Και εν τέλει δεν επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα του.

Αυτό δεν είναι θέμα απάτης, ή κρυφών μηχανισμών. Είναι καθαρά θέμα μορφής.

Η ενδιάμεση κατάσταση του live casino

Το live casino λειτουργεί ως «υβρίδιο». Από τη μία, έχει την online ευκολία. Από την άλλη, μιμείται τη ροή και τον ρυθμό του φυσικού τραπεζιού. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι συνεδρίες στο live casino είναι συνήθως μεγαλύτερης διάρκειας από τα slots, αλλά μικρότερες από μια επίσκεψη σε φυσικό καζίνο.

Συμπεριφορικά, το live casino μειώνει την ταχύτητα, αλλά δεν αφαιρεί την ευκολία. Γι’ αυτό και συχνά εμφανίζεται ως «πιο ελεγχόμενη» εμπειρία, χωρίς όμως να αλλάζει τη βασική εξίσωση: εύκολη πρόσβαση σημαίνει περισσότερες ευκαιρίες για παιχνίδι.

Η ευκολία που αλλάζει τη συμπεριφορά των παικτών

Το κρίσιμο σημείο τριβής δεν είναι αν το επίγειο, ή το online είναι χειρότερο, ή καλύτερο. Είναι ότι η ευκολία πρόσβασης στο διαδίκτυο αλλάζει την συμπεριφορά μας έστω κι αν σε τελική ανάλυση μιλάμε για το ίδιο προϊόν. Στα καζίνο παιχνίδια μέσω ίντερνετ ο παίκτης δεν χρειάζεται να πάρει απόφαση μεγάλης δέσμευσης. Παίρνει πολλές μικρές αποφάσεις.

Αυτό έχει δύο όψεις. Από τη μία, μειώνει την ένταση με την οποία αντιμετωπίζει το παιχνίδι. Από την άλλη, αυξάνει τη συνολική έκθεση. Το φυσικό καζίνο κάνει το αντίθετο: αυξάνει την ένταση, αλλά περιορίζει τη συχνότητα.

Κανένα από τα δύο δεν «προστατεύει” από μόνο του. Και κανένα δεν είναι από τη φύση του πιο επικίνδυνο. Οι κίνδυνοι προκύπτουν από το πως ο παίκτης εντάσσει το παιχνίδι στην καθημερινότητά του.

Τι δείχνουν τελικά τα στοιχεία

Τα διαθέσιμα στοιχεία από την Ελλάδα δεν υποστηρίζουν ένα απλό δίπολο καλού και κακού. Δείχνουν ότι:

• το online καζίνο live κυριαρχεί σε έσοδα λόγω όγκου και συχνότητας,

• τα φυσικά καζίνο παραμένουν χώροι υψηλής δαπάνης ανά επίσκεψη,

• η βασική διαφορά είναι η δομή της εμπειρίας, όχι το παιχνίδι.

Η συζήτηση, λοιπόν, έχει νόημα μόνο αν φύγει από το επίπεδο της ηθικολογίας και πάει στο επίπεδο της συμπεριφοράς. Εκεί, τα στοιχεία είναι σαφή: δεν παίζουμε το ίδιο, άρα δεν ρισκάρουμε με τον ίδιο τρόπο.